Toestandbestanden

Toestandbestanden zijn bestanden die de huidige toestand van een programma, gebruiker of systeem vastleggen, zodat de werking bij een volgende start of sessie kan worden hervat. Ze vormen een vorm van persistente opslag die verder gaat dan eenvoudige configuraties en vaak dynamische, veranderende gegevens bevat.

Doel en aard. Het belangrijkste doel is continuïteit: open documenten, vensterindelingen, onvoltooide taken, recente activiteiten en andere runtime-gegevens kunnen worden hersteld. In tegenstelling tot statische configuratiebestanden bevatten toestandbestanden doorgaans zónder expliciete input van de gebruiker veranderende informatie en worden ze regelmatig bijgewerkt tijdens het gebruik van de software.

Locaties en formaten. Toestandbestanden bevinden zich meestal in gebruikersgebonden mappen, zoals %APPDATA% of %LOCALAPPDATA% op Windows, ~/Library/Application Support op macOS, en ~/.config of /var/lib op Linux. De inhoud kan tekstgebaseerd zijn (JSON, YAML, XML) of binair; sommige programma’s maken een eigen, vaak sceptisch versied formaat aan. Vaak wordt gewerkt met atomische schrijfacties en robuste foutafhandeling om gegevensverlies bij storing te voorkomen.

Verschil met configuratiebestanden. Configuratiebestanden bevatten vaste voorkeuren en systeemspecificaties. Toestandbestanden daarentegen registreren de dynamische toestand die kan veranderen tijdens het gebruik en die nodig is voor herstel na afbreking of afsluiting.

Beveiliging en onderhoud. Toestandbestanden kunnen gevoelige informatie bevatten, zoals inlogsessies of tijdelijke gegevens. Beheer vereist passende toegangssperren, encryptie waar mogelijk en periodieke opruiming of migratie bij software-updates. Verouderde of corrupte toestand kan leiden tot verlies van voortgang of foutafhandeling.

Voorbeelden van gebruik. Veel browsers slaan sessie- en tabbewegingen op; programma’s voor tekstverwerking en IDE’s bewaren recente bestanden en lay-outinstellingen; videogames en taakbeheerders gebruiken save-achtige toestandsbestanden om voortgang te herstellen.