Ticstoornis

Ticstoornis is een neurodevelopmentale aandoening die wordt gekenmerkt door plotselinge, snelle, terugkerende en niet-ritmische motorische en/of vocale tics. De tics ontstaan meestal in de kindertijd en fluctueren in frequentie en ernst. Ticstoornissen worden onderverdeeld in verschillende subtypes, waaronder Tourette-syndroom, persistente motorische of vocale ticstoornis en voorlopige ticstoornis.

Tourette-syndroom wordt gedefinieerd als ten minste twee motorische tics en minstens één vocale tic die langer dan twaalf maanden aanwezig zijn, met aanvang vóór het 18e levensjaar. Persistente motorische of vocale ticstoornis houdt in dat slechts één soort tic aanwezig is (alleen motorisch of alleen vocaal) en langer dan een jaar voortduurt. voorlopige ticstoornis verwijst naar tics die minder dan twaalf maanden hebben bestaan.

De prevalentie van ticstoornissen ligt bij kinderen wereldwijd in de orde van enkele promille tot procent; ze komen vaker voor bij jongens dan bij meisjes. Voor velen nemen de tics in de loop van de tijd toe of af, met pieken bij stress en vermoeidheid. In veel gevallen verbeteren de symptomen geleidelijk tijdens de adolescentie, en bij een deel van de personen verdwijnt het geheel.

De oorzaken zijn multifactorieel, met een sterke genetische component en betrokkenheid van de cortico-baso-basaal-thalamo-corticale circuits. Ticstoornissen gaan vaak gepaard met andere aandoeningen, zoals attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD) en obsesief-compulsieve stoornis (OCS).

Diagnose gebeurt op basis van klinische geschiedenis en waarneming, met aandacht voor duur en aard van de tics en uitsluiting van andere aandoeningen of middelen. Behandeling richt zich op info en onderwijs, gedragsinterventies zoals habit reversal training en CBIT, en medicamenteuze opties bij aanzienlijke hinder: alfacontradrivoren zoals guanfacine of clonidine, antipsychotica zoals risperidon of aripiprazol, en soms botuline-toevoegingen voor gerichte tics. Psychosociale ondersteuning en behandeling van comorbide aandoeningen spelen een belangrijke rol.

Prognose varieert; veel kinderen ervaren een afname van tics in de adolescentie, terwijl sommigen blijvende tics houden. Vroege, multidisciplinaire behandeling kan de functionele impact beperken.