Spierontspanners

Spierontspanners, ook wel spierverslappers genoemd, is een verzamelnaam voor medicijnen die de spanning van skeletspieren verminderen en zo spierpijn, krampen en spierspanningsklachten verlichten. Ze worden gebruikt bij acute gespannen spieren na lichamelijke inspanning of letsel, en bij bepaalde aandoeningen waarbij spasticiteit van zenuwen optreedt. Het doel is vaak ontspanning van de spieren zodat bewegen en herstel makkelijker wordt. Ze vormen geen vervanging voor pijnstillers of fysiotherapie, maar worden meestal in combinatie daarmee ingezet.

Spierontspanners werken op verschillende niveaus. Centrale spierontspanners remmen de zenuwactiviteit in het centrale zenuwstelsel en verlagen zo de spierspanning. Voorbeelden hierbinnen zijn diazepam, baclofen en tizanidine, evenals cyclobenzaprine. Perifere middelen werken rechtstreeks op het spierweefsel; dantrolene vermindert vrijgave van calcium in spiercellen, en botuline-toxine kan lokaal inspuiten worden toegepast bij focale spasticiteit of dystonie.

Veelgebruikte middelen zijn onder andere cyclobenzaprine, diazepam, methocarbamol, orphenadrine, baclofen en tizanidine. Dantrolene wordt soms ingezet bij ernstige, algemene spasticiteit; botuline-toxine is geschikt voor doelgerichte behandeling van lokale spasticiteit of spiergroepen. De meeste spierontspanners worden voor korte tijd voorgeschreven, als aanvulling op rust, ijs, warmte, en fysiotherapie. Lange termijn gebruik vereist zorgvuldige evaluatie en vaak specialistische begeleiding.

Bijwerkingen komen vaak voor en kunnen sedatie, duizeligheid, spierzwakte en concentratieproblemen omvatten. Andere bijwerkingen zijn droge mond, misselijkheid of obstipatie, afhankelijk van het middel. Alcohol en andere sedatieve middelen kunnen de effecten versterken. Sommige middelen hebben specifieke risico’s (bijvoorbeeld lever- of hartspecifieke risico’s) en kunnen interacties vertonen met andere medicijnen. Raadpleeg altijd een arts of apotheker bij twijfel of bij voorgeschreven gebruik.