Situatieve

Situatieve is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat betrekking heeft op een specifieke situatie of afhankelijk is van context. Het duidt op verschijnselen die variëren naar gelang de omstandigheden en niet universel gelden. Het woord is afgeleid van situatie en het achtervoegsel -ief, en verschijnt vooral in samenstellingen als situatieve factoren, situatieve besluitvorming, situatieve leer en situatief leiderschap.

In de gedragswetenschappen wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen factoren die afhankelijk zijn van de situatie (situatieve factoren) en factoren die meer intern of dispositioneel zijn. Hiermee wordt verklaard waarom gedrag of uitkomsten in verschillende contexten kunnen verschillen, zelfs bij dezelfde persoon. Het concept wordt ook toegepast in management en organisatiekunde, bijvoorbeeld in de theorie van situationeel leiderschap, waarin leiderschapsstijlen worden aangepast aan de context en het niveau van maturiteit van de teamleden.

Toepassingsgebieden omvatten verder onderwijs en training (situatief leren, leren in realistische omgevingen), risk- en crisismanagement (situatieve analyses), en urbanisme of ruimteplanning waarin contextuele factoren cruciaal zijn voor ontwerpbeslissingen. In elk vakgebied schetst de term situatieve benaderingen als complementair aan algemene, context-onafhankelijke theorieën.

Zie ook: situationeel leiderschap, situatiespecifieke besluitvorming, situational awareness. De exacte invulling en definiëring kunnen per vakgebied verschillen, maar het kernidee blijft dat bepaalde verschijnselen sterk gebonden zijn aan de specifieke situatie.