Schildklierstoornissen

Schildklierstoornissen verwijzen naar aandoeningen van de schildklier, een kleine klier in de voorkant van de hals die hormonen produceert die de stofwisseling en energiehuishouding van veel organen beïnvloeden. De afgifte van schildklierhormonen wordt geregeld door TSH van de hypofyse. Een disbalans kan leiden tot te weinig (hypothyreoïdie) of te veel (hyperthyreoïdie) hormonen en diverse symptomen veroorzaken.

Veelvoorkomende aandoeningen zijn hypothyreoïdie, hyperthyreoïdie, goiter, thyroid nodules en schildkliertumoren. Hypothyreoïdie ontstaat vaak door auto-immuun Hashimoto, maar kan ook door jodiumtekort of medicijngebruik komen. Hyperthyreoïdie wordt meestal veroorzaakt door Graves’ ziekte of toxisch multinodulair struma; ontstekingen (thyroiditis) kunnen tijdelijk zijn. Een goiter is een vergrote schildklier en kan bij verschillende aandoeningen voorkomen. Schildkliernodules komen veel voor; de meeste zijn goedaardig, maar een klein deel kan kwaadaardig zijn.

Diagnostiek is gebaseerd op bloedtesten en beeldvorming. De TSH-waarde is de eerste test; vrije T4 en soms vrije T3 geven het hormoonniveau weer. Antistoffen tegen TPO kunnen een auto-immuun etiologie aanwijzen. Echografie van de schildklier helpt bij de beoordeling van knobbels; bij verdenking op kanker kan een fijne-NAALDpunctieonderzoek (FNAC) worden toegepast. In sommige gevallen wordt radionucleïde-onderzoek gebruikt.

Behandeling hangt af van de diagnose. Hypothyreoïdie wordt behandeld met levothyroxine om de TSH normaal te houden. Hyperthyreoïdie kan worden behandeld met antithyroidemedicijnen, bèta-blokkers voor symptomen, radioactief jodium of chirurgie. Knobbels en kanker worden vaak operatief behandeld, mogelijk gevolgd door radioactief jodium en hormoontherapie. Regelmatige follow-up en dosering van medicatie zijn essentieel. Reformuleren en preventie richten zich op voldoende maar niet overmatige jodiuminname en vroege controle bij klachten.