Polysakkaridien

Polysakkariden zijn lange koolhydraatpolymers opgebouwd uit monosakkariden die aan elkaar zijn gekoppeld door glycosidische bindingen. Ze hebben hoge moleculaire gewichten en komen in vrijwel alle organismen voor. Polysakkariden kunnen lineair of vertakt zijn; hun monomeren en de aard van de bindingen bepalen hun eigenschappen, zoals oplosbaarheid, stevigheid en het vermogen tot gel‑ of structuurvorming.

Ze worden onderverdeeld in homopolysakkariden, opgebouwd uit één type monomer, en heteropolysakkariden, waarin meerdere monosakkariden voorkomen. Voorbeelden van homopolysakkariden zijn zetmeel en glycogeen (opslagpolymeren) en cellulose (structureel). Zetmeel, de opslagvorm in planten, bestaat uit amylose (lineair) en amylopectine (vertakt). Glycogeen dient als snelle energiereserve in dieren en schimmels en is sterk vertakt. Cellulose vormt de hoofdstructuur van plantencelwanden en bestaat uit β-1,4‑glycosidische bindingen; chitin speelt een vergelijkbare rol in schimmels en insecten.

Andere polysakkariden, zoals pectine, agar en alginaten, zijn belangrijk voor gelvorming, textuur en microbiële matrix. Sulfaatgesubstitueerde polysakkariden zoals heparine en hyaluronzuur hebben gespecialiseerde functies in biologie en geneeskunde.

In de spijsvertering kunnen mensen bepaalde polysakkariden afbreken die zijn opgebouwd uit alfa‑glycoside bindingen (bijv. zetmeel), terwijl cellulose en veel andere β‑verbindingen onverteerbaar blijven. Biologisch worden polysakkariden gesynthetiseerd door glycosyltransferasen; planten cellulose wordt geproduceerd door cellulose synthase.

Polysakkariden vormen een diverse en essentiële klasse van koolhydraten met cruciale biologische functies en uiteenlopende toepassingen in voeding, geneeskunde en industrie.