Oleïnezuur

Oleïnezuur is een onverzadigd vetzuur met 18 koolstofatomen en één cis-dubbele binding, meestal aangeduid als omega-9-vetzuur. Het komt voor in natuurlijke vetten als onderdeel van triglyceriden en is een van de belangrijkste componenten van veel plantaardige oliën.

Natuurlijke voorkomen en bronnen

Oleïnezuur komt in grote hoeveelheden voor in olijfolie, waar het vaak het grootste aandeel van de vetzuren uitmaakt. Het komt ook voor in andere plantaardige oliën zoals canola, pinda- en olies, maar de exacte verhouding varieert per soort. Naast plantaardige vetten voorkomt het ook in dierlijke vetten, zij het in verschillende verhoudingen afhankelijk van diëten en verwerking.

Eigenschappen en chemie

Als enkelvoudig onverzadigd vetzuur bezit oleïnezuur één cis-dubbele binding, wat leidt tot een kinkooiing in de koolstofketen. Deze structuur beïnvloedt de fysische eigenschappen, waardoor oliën met hoog oleïnezuur vaak vloeibaar blijven bij kamertemperatuur en stabieler kunnen zijn bij opslag dan oliën met meer verzadigde vetzuren. Oleïnezuur kan in vetten en oliën voorkomen als onderdeel van triglyceriden of worden omgezet in esters en andere chemische verwantschappen.

Toepassingen en gebruik

In de voedingsindustrie wordt oleïnezuur veel gebruikt als onderdeel van oliën en vetten voor koken en bakproducten. Het dient als grondstof voor verschillende esters en wordt in cosmetica en zeepindustrie gebruikt als emolliënt en oppervlakteactieve stof. Ook speelt het een rol in industriële toepassingen zoals biodiesel en ozonbestendige chemische producten.

Gezondheid en veiligheid

Oleïnezuur wordt over het algemeen als gunstig beschouwd wanneer het verzadigde vetten in de voeding vervangt, onder meer vanwege mogelijke positieve effecten op het lipideprofiel. Zoals bij alle vetzuren geldt dat matiging en variatie in de totale voeding belangrijk zijn. Oleïnezuur is over het algemeen veilig en wordt in vele voedings- en industriële processen toegepast.