Oceaancirculaties

Oceaancirculaties verwijzen naar het systeem van stromingen en transportprocessen in de oceanen, op schaal van regionale upwelling tot wereldwijde golfbewegingen. Ze ontstaan door een combinatie van wind, de rotatie van de aarde (Coriolis-kracht), topografie zoals continenten en diepe zeeic volumes, en verschillen in temperatuur en zoutgehalte van het water.

De oppervlaktecirculatie wordt aangedreven door windpatronen en resulteert in grote gyres in elk van de oceanen. Door Ekman-transporten en geostrofe balans ontstaan snelstromende winden langs de kust en omvangrijke subtropische gyres. Uit mondingen van deze stromingen treden regionale fenomenen op, zoals upwelling voor voeding van diepe watermassa’s langs de westkusten van continenten. Grote waterkolommen bewegen ook langs de oceaanbasins langs langgerekte banen en kan dit leiden tot snelle kuststromen en grensstromen.

Diepzeecirculatie of thermohaliene circulatie is de density-driven stroming die water van verschillende temperaturen en saliniteit scheidt en wereldwijd met elkaar verbindt. Frequent gevormde diepwatermassa’s in polaire gebieden verdrijven en verspreiden zich over oceanen, terwijl warm oppervlaktewater in andere regio’s afkoelt en zinkt, waardoor een globale kringloop ontstaat die de oceanen op lange termijn mengt en warmte, koolstof en voedingsstoffen transporteert.

Oceaancirculaties hebben een belangrijke invloed op het klimaat, het weer en het mariene leven doordat ze warmte- en zoutbalansen verplaatsen en ecosystemen voorzien van nutritionele verbindingen. Ze vertonen variabiliteit op korte termijn (zoals ENSO-gerelateerde patronen) en langetermijnveranderingen, mogelijk veroorzaakt door klimaatverandering, die regionale klimaten en mariene ecosystemen kunnen beïnvloeden. Observaties met Argo-woffers, satellietmetingen en oceaanmodellen ondersteunen ons begrip en prognoses van deze circulaties.