Koolstofneutraliteit

Koolstofneutraliteit is de toestand waarin een organisatie, regio of land netto geen uitstoot van koolstofdioxide (CO2) en andere broeikasgassen meer heeft. Dit betekent dat de som van directe emissies (operaties die men zelf veroorzaakt) en indirecte emissies (in de waardeketen) zo is gereduceerd dat de resterende uitstoot volledig wordt gecompenseerd. In de praktijk streven overheden, bedrijven en gemeenten ernaar om hun koolstofbalans op nul uit te brengen door een combinatie van reductie en compensatie.

Emissies worden doorgaans uitgedrukt in koolstofdioxide-equivalenten (CO2e) en ingedeeld volgens scopes: Scope 1 zijn directe emissies; Scope 2 indirecte emissies door aangekochte elektriciteit, warmte of stoom; Scope 3 omvat overige indirecte emissies in de waardeketen. De rapportage volgt vaak internationale normen zoals het GHG Protocol of ISO 14064, en moet worden geverifieerd door een onafhankelijke partij om betrouwbaarheid te waarborgen.

Om koolstofneutraliteit te bereiken, wordt ingezet op emissiereductie: energiebesparing, transitie naar hernieuwbare energie, elektrificatie en aanpassing van bedrijfsprocessen en toeleveringsketens. Daarnaast kunnen resterende emissies worden gecompenseerd met koolstofkredieten via projecten zoals bosbehoud en -aanplant, beteugeling van methaan en uitbreiding van hernieuwbare energie. Offsetprojecten moeten additioneel, permanent, verifieerbaar en vrij van dubbele telling zijn.

Het concept wordt op grote schaal ingezet door landen, steden en bedrijven met doelstellingen variërend van 2030 tot 2050. Kritiek op koolstofneutraliteit richt zich onder meer op het risico dat compensatie de werkelijke reductie op korte termijn uitlokt en op onzekerheden in de geloofwaardigheid van offsets. Daarom ligt de nadruk steeds vaker op transparante rapportage, onafhankelijke verificatie en duidelijke tijdlijnen.