Hoofdmodellen

Hoofdmodellen is een term in het Nederlands die verwijst naar de belangrijkste modellen die in een vakgebied als referentie of basis dienen voor analyse en besluitvorming. De aanduiding onderstreept dat deze modellen centraal staan bij interpretatie van gegevens, scenario-analyses en beleidsadviezen en meestal worden vergeleken met minder uitgebreide of alternatieve modellen. Het woord combineert hoofd (primair, centraal) en modellen.

In praktijk worden hoofdmodellen ingezet als uitgangspunt bij forecasting, simulatie en validatie. In klimaatwetenschap verwijst men bijvoorbeeld naar hoofdmodellen als de kern globale klimaatmodellen waaruit ensembles zijn opgebouwd. In econometrie kan een hoofdmodel de basale specificatie zijn waarop aanvullingen en stress-tests betrekking hebben. In epidemiologie of ingenieurswetenschap geven hoofdmodellen vaak de primaire dynamische of mechanistische representatie van een systeem weer.

Kenmerken en selectie: een hoofdmodel wordt gekozen op basis van relevantie voor de onderzoeksvraag, beschikbaarheid van gegevens, transparantie en voorspellingsprestatie. Het kan dienstdoen als referentie tegen welke alternatieve specificaties worden beoordeeld. Het is gebruikelijk om onzekerheid te adresseren via ensembles of gevoeligheidsanalyses.

Beperkingen: hoofdmodellen dragen het risico van veronderstellingsbias en veroudering; wanneer de werkelijkheid afwijkt van de aannames kunnen conclusies misleidend zijn. Regelmatige herziening en validatie tegen onafhankelijke data verbeteren de betrouwbaarheid.

Zie ook: referentiemodel, baseline model, modelensembles, validatie.