Geheugenverplaatsing

Geheugenverplaatsing is een term die in de neurowetenschap en psychologie wordt gebruikt om het concept te beschrijven waarbij geheugenrepresentaties in de hersenen mogelijk verplaatsen tussen verschillende netwerken gedurende consolidatie en reconsolidatie. In het totale geheugenproces lijkt het hippocampus een centrale rol te spelen bij het vormen van herinneringen in het beginstadium, terwijl na verloop van tijd pointer en representaties mogelijk verder verankeren in de neocortex. Hierdoor wordt de herinnering minder afhankelijk van de hippocampus en meer geïntegreerd in bredere corticale netwerken.

Het begrip is vooral verbonden met systeemconsolidatie en reconsolidatie. Bij systeemconsolidatie ontstaan veranderingen in welke hersengebieden betrokken zijn bij het ophalen van een herinnering. Reconsolidatie treedt op wanneer een herinnering wordt opgeroepen en tijdelijk kan worden bijgewerkt of herschreven, wat kan leiden tot wijzigingen in de neurale representatie en de opslaglocatie. Mechanismen zoals synaptische plasticiteit, herverknoping van netwerken en mogelijk de betrokkenheid van specifieke geheugen engrammen spelen een rol, maar de precieze paden verschillen per type geheugen en per individu.

In menselijk en dieronderzoek wordt geprobeerd vast te stellen in hoeverre memoriaal verschuivingen bestaan en hoe ze kunnen worden gemeten met beeldvorming en neurofysiologische technieken. Resultaten wijzen op duidelijke verschuivingen van activatiemodellen van hippocampus naar cortex bij langetermijnherinneringen, maar de interpretatie blijft onderwerp van debat. De term wordt ook onderzocht vanwege implicaties voor behandeling van aandoeningen als posttraumatische stressstoornis, doordat herinneringen mogelijk kunnen worden aangepast tijdens reconsolidatie. Ethiek en variabiliteit tussen individuen vormen daarbij belangrijke aandachtspunten.