Coronavirussen

Coronavirussen vormen een familie van enveloppe-omgeven RNA-virussen met een kenmerkende kroonachtige (corona) uitsteeksels op het virale oppervlak. Ze behoren tot de vier geslachten Alphacoronavirus, Betacoronavirus, Gammacoronavirus en Deltacoronavirus. Bij mensen en dieren komen veel coronavirussen voor. De meeste infecties veroorzaken milde luchtweginfecties zoals verkoudheid, maar sommige leden kunnen ernstige ziekten veroorzaken, zoals SARS, MERS en COVID-19.

De coronavirussen hebben een positief-sense enkelstrengs RNA-genoom van ongeveer 27 tot 32 kilobasen en een ronde tot ovale vorm. Het oppervlak bevat spike-eiwitten die het virus helpen binden aan receptoren op gastheercellen. Voor SARS-CoV-2 is ACE2 een belangrijke receptor, ondersteund door proteasen zoals TMPRSS2. Virusoverdracht vindt vooral plaats via druppeltjes en aerosolen; ook contact met besmette oppervlakken kan een rol spelen. Zoonotische overdracht van dieren naar mensen is bekend bij verschillende coronavirussen, met vleermuizen als belangrijke resevoirs en soms tussenhosts als tussenstap.

Diagnose gebeurt meestal met moleculaire testen (RT-PCR) uit luchtwegen. Antigeen- en serologische tests kunnen aanvullende informatie verschaffen. Behandeling voor ernstige COVID-19 is voornamelijk ondersteunend; antivirale middelen en monoclonale antilichamen zijn ingezet bij specifieke gevallen, en vaccinatie tegen SARS-CoV-2 is wereldwijd uitgerold en heeft de ziektebelasting aanzienlijk verminderd. Preventieve maatregelen bestaan uit goede hygiëne, ventilatie en waar nodig gerichte maskergebruik. Coronavirussen blijven onderhevig aan surveillance en onderzoek vanwege hun potentieel voor toekomstig optreden en pandemische uitbraken.