Bodemdieren

Bodemdieren is een verzamelnaam voor dieren die hun leefomgeving in de bodem of in bodemmateriaal zoals strooisel, humus en compost hebben. De groep omvat een grote variëteit aan organismen, van microscopische nematoden en tardigraden tot grotere dieren als aardwormen, springstaarten en diverse spin- en duizendpootachtigen. Veel bodemdieren zijn met het blote oog moeilijk waarneembaar.

Leefomstandigheden en verspreiding: bodemdieren komen voor in vrijwel alle terrestrische ecosystemen, zoals bossen, graslanden, tuinen en stedelijke bodems. Ze geven de voorkeur aan vochtige omstandigheden; de bodem kan variëren van humusrijke bovenlagen tot diepere substraten. Samen vormen ze gelaagde gemeenschappen die voorkomen van de bodemoppervlakte tot in de diepere lagen.

Ecologie en functies: ze spelen een sleutelrol in afbraak en de nutriëntenkringloop. Aardwormen verbeteren de bodemstructuur en beluchten de bodem; microfauna en mesofauna reguleren de microbiële gemeenschap; veel soorten vormen de voedselketen voor grotere bodemorganismen. Ze dienen bovendien als indicatoren van bodemgezondheid.

Belangrijke groepen: nematoden (ronddwergen) zijn overal in vochtige bodems; anneliden zoals aardwormen (oligochaeten); arthropoda zoals collembolen (springstaarten), mijten (Acari), isopoden (pissebedden) en diverse duizendpoot- en tweeduizendpootachtigen; tardigraden komen voor in vochtige bodems en moslagen.

Onderzoek en menselijk belang: bodemdieren worden bestudeerd in bodemecologie en milieuwetenschappen. Ze dienen als indicatoren van bodemgezondheid en van de effecten van beheermaatregelen zoals verdichting, drainage en bemesting. Goed bodembeheer ondersteunt de biodiversiteit van bodemdieren en de functies die zij leveren.