Beeldwaarden

Beeldwaarden is een term uit de Nederlandse cultuur- en mediastudies die verwijst naar de waarden, betekenissen en functies die aan visuele beelden worden toegekend. De term wordt gebruikt om te beschrijven welke boodschappen, overtuigingen of normen een afbeelding uitdraagt naast wat er letterlijk te zien is. Beeldwaarden ontstaan uit een samenspel van beeldtaal, context en kijker.

In de praktijk verwijst beeldwaarden naar de manier waarop beelden betekenis dragen: symboliek, toon, impliciete ideologieën, en de emoties die beelden oproepen; hoe beelden sociale rollen presenteren en welke waarden expliciet of impliciet worden gemaakt. Ze zijn sterk contextafhankelijk: cultuur, tijdperk, medium en publiek bepalen wat als waardevol of betekenisvol wordt gezien.

Toepassingsgebieden omvatten onder meer visuele geletterdheid in onderwijs, mediastudies, journalistiek en communicatie, museaal en erfgoedbeheer, reclame en politieke communicatie. Voorbeelden illustreren hoe beeldwaarden kunnen variëren: een foto van een demonstratie kan waarden van solidariteit, verzet of legitimatie dragen; een portret kan autoriteit en kwetsbaarheid communiceren afhankelijk van belichting en pose; een landschap kan nationalistische of ecologische waarden coderen.

Beeldwaarden worden onderzocht met hulpmiddelen uit iconografie, semiotiek, visuele retoriek en publieksonderzoek. Ze hangen samen met verwante concepten zoals beeldtaal, iconografie, framing en representatie. Omdat interpretatie van beelden afhankelijk is van tijd, cultuur en individu, kunnen verschillende publieken uiteenlopende beeldwaarden toekennen aan dezelfde afbeelding.

Beeldwaardeanalyse stuurt hiermee kritisch kijken naar wat beelden doen in communicatie en cultuur.