Arbeidsomstandighedenwetgeving

Arbeidsomstandighedenwetgeving is de verzamelnaam voor de wetten en regels die de veiligheid, gezondheid en het welzijn van werknemers op de werkplek regelen in Nederland. De kern hiervan is de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). Daarnaast bestaan besluiten en regelingen, zoals het Arbobesluit en aanvullende arboregelingen die nadere bepalingen geven over specifieke onderwerpen en sectoren.

Toepassing en doel

De regels gelden voor vrijwel alle bedrijven en instellingen en verplichten werkgevers om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving en om onveilige situaties te voorkomen. Werknemers hebben ook een eigen verantwoordelijkheid om mee te werken aan veiligheid en gezondheid, zoals het naleven van procedures en het dragen van eventuele persoonlijke beschermingsmiddelen.

Verantwoordelijkheden van werkgevers

Een centraal instrument is de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Werkgevers moeten deze RI&E opstellen, actueel houden en vervolgens een plan van aanpak formuleren met maatregelen die zijn prioriteiten afdekken. Daarnaast gaat het om training en voorlichting van personeel, veilige arbeidsmiddelen en werkmethoden, ergonomische aanpassingen en aandacht voor psychosociale arbeidsbelasting. In veel gevallen worden ook toezichthoudende en meldingsverplichtingen gesteld bij ongevallen of blootstelling aan risicofactoren.

Toezicht en handhaving

Het toezicht op naleving van de arbowetgeving ligt bij de Inspectie SZW. Bij tekortkomingen kunnen bestuurlijke maatregelen volgen, zoals boetes, last onder dwangsom of maatregelen die veilig werken afdwingen.

Sfeer en context

Arbowetgeving is mede gebaseerd op EU-richtlijnen voor arbeidsveiligheid en wordt periodiek herzien. Voor bepaalde sectoren bestaan specifieke regels en sectorale voorschriften die aanvullende verplichtingen opleggen.