Aanwezigafwezig

Aanwezigafwezig is een Nederlandse neologisme dat het paradoxale fenomeen beschrijft waarbij iemand fysiek aanwezig is maar mentaal of attentief afwezig, of andersom. De term is een samenstelling van aanwezig en afwezig en wordt meestal toegepast op sociale situaties zoals vergaderingen, lessen en online interacties. In de praktijk duidt het op een kloof tussen zichtbare aanwezigheid en innerlijke betrokkenheid: iemand kan in de kamer aanwezig zijn maar zich niet actief deelnemen, of wordt afgeleid door devices, taken of andere zorgen terwijl men toch aanwezig lijkt.

Gebruik en contexten: In werkomgevingen en onderwijs wordt het begrip gebruikt bij discussies over productiviteit, participatie en etiquette in hybride of digitale omgevingen. Het benadrukt dat aanwezigheid niet automatisch gelijkstaat aan betrokkenheid en verschijnt in debatten over digitale afleiding, vergaderrituelen en de aandachtseconomie. Soms fungeert het als beschrijvende term voor een sociaal verschijnsel; andere keren als kritiek of aansporing tot betere facilitation van participatie, duidelijke agenda’s en gestructureerde interactie.

Etymologie en perceptie: Het woord is een hedendaags Nederlands samenstelling, vooral aangetroffen in informele spreektaal, blogs en media-aandacht voor werkcultuur. Het is geen formele taalkundige categorie en interpretaties variëren per context. Gerelateerde concepten zijn onder meer multitasking, phubbing (het negeren van iemand door telefoongebruik) en bredere discussies over aanwezigheid versus participatie in hybride werkomgevingen. Critici beweren dat de term het risico heeft om normale afleidingen te pathologiseren, terwijl voorstanders het een nuttige kant-en-klare aanduiding vinden voor het aanpakken van betrokkenheidskloften.