verwerkingsbelasting

Verwerkingsbelasting is een term uit de cognitieve belastingsleer die de mentale inspanning beschrijft die nodig is om informatie te verwerken tijdens een taak. Het omvat de perceptuele, aandachts- en werkgeheugenkosten die gepaard gaan met het interpreteren van stimuli, het nemen van beslissingen en het verrichten van responsen. De maatregel wordt veel gebruikt in ergonomie, human factors en gedragswetenschappen om te beoordelen hoe zwaar een taak is voor een gebruiker.

Factoren die verwerkingsbelasting beïnvloeden zijn onder meer de complexiteit van de taak, de hoeveelheid en volgorde van informatie, de presentatievorm (visueel, auditief), tijdsdruk, multitasking en de mate van automatisering. Daarnaast spelen ervarenheid, voorkennis en de context een rol; taken die onverwachte reacties vereisen of weinig feedback geven, verhogen de belasting.

Verwerkingsbelasting kan op verschillende manieren worden gemeten. Subjectieve methoden omvatten vragenlijsten zoals de NASA Task Load Index (NASA-TLX), waarin respondenten een samengestelde belastingscore geven op diverse dimensies. Objective metingen betreffen taakprestaties zoals doorlooptijd en foutmarges, en fysiologische indicators zoals hartslagvariatie of pupildiameter. In informatiesystemen en voertuigen kan ook de verwerking van data en responslogica worden beoordeeld om ontwerpverbeteringen te sturen.

Effecten van hoge verwerkingsbelasting zijn onder meer verminderde prestaties, langzamere reactietijden, meer fouten en verhoogde fatigue, met mogelijk veiligheidsrisico’s in kritieke omgevingen. Ontwerpprincipes die verwerkingsbelasting verlagen, omvatten het vermijden van onnodige complexiteit, chunking van informatie, consistente en intuïtieve interfaces, progressieve onthulling van opties en duidelijke feedback. Het doel is de taakuitvoering efficiënter en veiliger te maken zonder onnodige cognitieve lasten te verhogen.