oppervlaktegevoel

Oppervlaktegevoel is de perceptie van een oppervlak bij aanraking. Het is een samengestelde sensatie die ontstaat uit textuur (ruwheid en structuur), gladheidsgevoel, glans, temperatuur en de manier waarop het oppervlak reageert op druk en beweging. In productontwerp en materialenwetenschap verwijst de term naar de tactiele kwaliteit die consumenten ervaren bij het vasthouden van een object, het bedienen van een knop of het openen van een verpakking.

Factoren die het oppervlaktegevoel bepalen, omvatten onder meer de textuur en micro- en macrostructuur van het oppervlak, de mate van wrijving en slip, en de visuele en tactiele afwerking zoals glans of matte afwerking. Ook temperatuur (koude of warmte) en thermische conductiviteit spelen een rol, net als vochtigheid, aanwezigheid van stof of water, en eventuele coatings of behandelingen (lak, folie, textuurbewerking). De combinatie van deze factoren bepaalt hoe zacht, ruw, glad, koel of warm een oppervlak aanvoelt, evenals hoe prettig of ongemakkelijk het aanvoelt bij repetitief contact.

Evaluatie van oppervlaktegevoel gebeurt doorgaans via twee benaderingen: sensorische evaluatie door menselijke panelen en instrumentele metingen. Fysieke tests meten oppervlaktestructuur met profilometrie, wrijving met tribologische apparaten en temperatuur- of vochtgerelateerde reacties met specifieke sensoren. In productontwikkeling worden gewenste tactiele eigenschappen afgestemd op de beoogde gebruiker en toepassing, met aandacht voor gebruiksgemak, duurzaamheid, hygiëne en esthetiek.

Toepassingen komen veel voor in consumentenelektronica, meubels, keukengerei, verpakking en bouwmaterialen. Een zorgvuldig gekozen oppervlaktegevoel kan de bruikbaarheid verhogen, de merkervaring versterken en de marktacceptatie verbeteren.