nutriënt

Een nutriënt is elke stof die door een organisme wordt opgenomen en gebruikt voor groei, onderhoud, energie en andere vitale functies. Nutriënten leveren bouwstenen, energie of dienen als cofactoren en regelaars in stofwisselingsprocessen. In de voedingsleer worden nutriënten vaak onderverdeeld in macronutriënten en micronutriënten, afhankelijk van de hoeveelheid die het lichaam nodig heeft. Een verdere indeling is die tussen essentiële nutriënten (die het lichaam niet of niet in voldoende mate kan aanmaken) en niet-essentiële nutriënten.

Bij mensen leveren macronutriënten energie: koolhydraten en vetten leveren calorieën; eiwitten leveren aminozuren voor weefselonderhoud en -groei. Ook water wordt beschouwd als een essentieel nutriënt. Micronutriënten bestaan uit vitaminen en mineralen, die als cofactoren werken bij enzymen, bijdragen aan immuniteit, botgezondheid en elektrolytenbalans. Vitaminen en mineralen zijn meestal nodig in kleinere hoeveelheden, maar cruciaal voor de stofwisseling.

De opname vindt plaats via het spijsverteringsstelsel; na afbraak worden nutriënten opgenomen in het bloed en getransporteerd naar cellen. In planten fungeren mineralen en sporenelementen als bouw- en cofactorgroepen die een rol spelen bij fotosynthese, osmoregulatie en enzymactiviteit.

Voedingsrichtlijnen benadrukken een gevarieerd dieet om alle essentiële nutriënten binnen te krijgen, met aandacht voor voldoende water, vitaminen en mineralen.