nucleïnezuurtherapieën

Nucleïnezuurtherapieën zijn medische behandelingen die gebruikmaken van nucleïnezuren—DNA en RNA—om ziektes te behandelen door in te grijpen in genetische processen. Ze kunnen optreden door het leveren van functionele eiwitten, het verwijderen of herstellen van defecte genetische informatie, of het reguleren van genexpressie. Therapieën kunnen in vivo of ex vivo toegepast worden en variëren afhankelijk van het doel en het type nucleïnezuur.

Naast DNA-gebaseerde therapieën, die genetische defecten proberen te corrigeren of vervangen (bijv. genvervanging of gen-editing via CRISPR-Cas), bestaan RNA-gebaseerde therapieën zoals antisense oligonucleotiden die RNA-transcriptie of splicing beïnvloeden, siRNA die mRNA uitschakelt, en mRNA-therapieën die cellen voorzien van coderende informatie voor therapeutische eiwitten. Levering van nucleïnezuren aan doelcellen gebeurt via virale vectoren zoals AAV of via niet-virale systemen zoals lipid nanoparticles, met aandacht voor bereik en immunologische respons.

Toepassingen zijn vooral gericht op zeldzame erfelijke aandoeningen, zoals spinale musculaire atrofie en bepaalde retinale stoornissen, maar ook in ontwikkeling voor kanker en infectieziekten. Verschillende antisense oligonucleotide-therapieën zijn goedgekeurd voor specifieke aandoeningen, meestal via beïnvloeding van RNA-splicing of transcriptie.

Uitdagingen omvatten leveringen, specificiteit, off-target effecten, immunologische reacties en lange-termijn veiligheid. Kosten, toegankelijkheid en ethische overwegingen, met name bij gene editing, spelen een belangrijke rol. De klinische ontwikkeling blijft internationaal actief, met talrijke klinische onderzoeken in verschillende fasen die de potentie en beperkingen van nucleïnezuurtherapieën verder verduidelijken.