microdeeltjes

Microdeeltjes zijn kleine vaste of vloeibare deeltjes met afmetingen in het micrometerbereik. In de milieukunde en luchtkwaliteit worden ze vaak gecategoriseerd naar grootte, bijvoorbeeld PM10 (deeltjes met een aerodynamische diameter tot 10 µm) en PM2.5 (tot 2,5 µm). De term omvat ook microplastics, roet, stof en andere aerosolen die in de lucht voorkomen.

Oorsprong en samenstelling komen uit zowel natuurlijke bronnen als menselijke activiteiten. Natuurlijke bronnen leveren zand- en stofdeeltjes en biologische fragmenten; menselijke activiteiten zoals verbranding, industriële processen, verkeer en slijtage van materialen dragen ook bij aan microdeeltjes. De samenstelling kan minerale componenten, organische stoffen, water of emissies uit chemicaliën omvatten.

Gedrag en eigenschappen hangen sterk af van grootte, vorm, dichtheid en lading. Kleinere deeltjes blijven langer in de lucht hangen en kunnen dieper in de longen doordringen. Deeltjes kunnen samenklonteren (aggregatie) en worden beïnvloed door ventilatie, windsnelheid en vocht. Interacties met waterdamp en zonlicht dragen bij aan chemische veranderingen en fotochemische reacties.

Gezondheid en milieu: Inademing van microdeeltjes kan ontstekingsreacties en long- of hartproblemen veroorzaken, vooral bij PM2.5. Milieu-impact omvat transport over lange afstanden, depositie op bodem en water en mogelijke opname in voedselketens. Microplastics vormen een prominente groep microdeeltjes in ecosystemen en kunnen langdurig persisteren.

Meting en beleid: Deeltjes worden gemeten met gravimetrische filters, optische meetapparatuur of elektronisch microscopie voor de samenstelling. Beleid richt zich op grenswaarden voor PM10 en PM2.5, monitoring van luchtkwaliteit en bescherming van water- en bodemkwaliteit, en onderscheidt primaire en secundaire deeltjes.

Toepassingen en context: Microdeeltjes spelen een rol in filtratie, coatings en farmaceutische preparaten, maar vormen ook een aandachtspunt in milieu- en gezondheidsonderzoek. Er is toenemende bezorgdheid over microplastics in oceanen en waterlopen, waar ze persistent zijn en ecologische effecten kunnen hebben.