konstruktivistisch

Konstruktivistisch is een term die verwijst naar constructivisme, een verzamelnaam voor theorieën en praktijken die stellen dat kennis en betekenis niet eenvoudig uit de werkelijkheid kunnen worden afgeleid, maar actief door mensen worden opgebouwd op basis van ervaringen, waarneming en interactie met anderen en met de omgeving. Het uitgangspunt is dat wat iemand als 'waar' beschouwt, afhankelijk is van zijn of haar vooronderstellingen, voorkennis en culturele context.

Binnen de epistemologie en het onderwijs onderscheiden we meestal cognitief constructivisme (naar Piaget), sociaal-constructivisme (naar Vygotsky) en radicaal constructivisme (naar Ernst von Glasersfeld). Cognitief constructivisme ziet leren als een proces van individueel herstructureren van kennis. Sociaal-constructivisme beklemtoont gezamenlijk betekenisvorming en scaffolding door meer ervaren peers of leraren. Radicaal constructivisme gaat ervan uit dat alle kennis constructies van de waarnemer zijn, zonder vaste, objectieve referentie buiten de menselijke interpretatie. Deze stromingen leiden tot praktijkprincipes zoals leerlinggerichte aanpak, probleemgestuurd leren en contextgebonden assessment.

Daarnaast wordt constructivisme ook toegepast in kunst en architectuur. In de Russische constructivistische beweging van de vroege 20e eeuw werden functionalisme, abstractie en industriële materialen gebruikt om sociale doelen te ondersteunen. In deze context is het doel vaak om kennis en samenleving te vormen via design en communicatie.

Kritiekpunten betreffen onder meer dat constructivisme te veel nadruk legt op interpretatie en minder op objectieve feiten, en dat leerresultaten soms onduidelijk blijven. Voor bepaalde leercontexten pleiten voorstanders voor een balans met expliciete instructie en empirische verificatie.