kartsinoome

Kartsinoomen, ook wel carcinomen genoemd, zijn kwaadaardige tumoren die ontstaan uit epitheelcellen, de cellen die het oppervlak van organen bekleden en klieren vormen. Ze vormen de grootste groep kanker en kunnen elk orgaan aantasten, waaronder longen, borsten, darmen, huid en de voortplantingsorganen. De term verwijst naar meerdere histologische typen die verschillen in gedrag en behandeling, zoals plaveiselcelcarcinoom en adenocarcinoom.

Kartsinoomen worden ingedeeld naar histologie (bijv. plaveiselcelcarcinoom, adenocarcinoom, neuro-endocriene carcinomen) en naar het aangetaste orgaan. Het klinische beloop varieert sterk per type en stadium.

De ontwikkeling van kartsinoomen wordt beïnvloed door genetische factoren en omgevingsfactoren. Roken is de belangrijkste risicofactor voor long- en andere kartsinoomen; HPV-ininfectie speelt een rol bij bepaalde cervix- en orofaryngeale kankers; chronische ontsteking, infecties, bestraling en familiegeschiedenis dragen ook bij.

Diagnose vindt meestal plaats door beeldvorming (zoals CT, MRI of PET scans) en bevestiging met weefselonderzoek (biopsie) en histopathologie. Het stadium wordt bepaald met de TNM-classificatie, wat de omvang van de tumor, de betrokken lymfeklieren en uitzaaiingen aangeeft. Behandeling varieert met type en stadium en kan bestaan uit chirurgie, radiotherapie, chemotherapie, gerichte therapie en immunotherapie. In vroeg stadium is chirurgie vaak kansrijk; bij uitgezaaide ziekte wordt systemische therapie toegepast.

De prognose hangt sterk af van histotype en stadium bij diagnose. Preventie richt zich op bestrijding van risicofactoren (zoals stoppen met roken), vaccinatie tegen HPV, en screeningprogramma's voor specifieke kankers. Verder onderzoek zal gericht blijven op gerichte en immunologische behandelingen.