gezindheid

Gezindheid is een mentale toestand, instelling of neiging die iemand op een bepaald moment kenmerkt. Het gaat om de manier waarop iemand denkt, voelt en zich tot de omgeving verhoudt, en om de mate van bereidwilligheid om iets te aanvaarden of te doen. Gezindheid omvat zowel tijdelijke stemming als meer duurzame kenmerken zoals humeur, overtuigingen, waarden en motieven. Daardoor kan gezindheid invloed hebben op perceptie, besluitvorming en handelen.

Het woord is afgeleid van gezind, „geestelijk” of „minded”, met het achtervoegsel -heid dat een abstracte eigenschap aanduidt. In het Nederlands wordt gezindheid vaak vertaald als „mindset” of „dispositie”. Het sluit aan bij verwante termen als houding, stemming en temperament, maar kent een nuance: gezindheid heeft meestal betrekking op een samenhang van opvattingen en houding die iemands gedrag op langere termijn kleurt, en kan zowel tijdelijk als relatief stabiel zijn.

Gezindheid ontstaat door een wisselwerking van interne aanleg en externe invloeden. Een optimistische gezindheid kan leiden tot veerkracht en samenwerking, terwijl een terughoudende of vijandige gezindheid obstakels kan versterken. In teksten en gesprekken wordt gezindheid vaak gebruikt om de geestelijke toon van een persoon of groep te beschrijven, bijvoorbeeld een vriendelijke gezindheid of een kritische gezindheid.

In het dagelijks taalgebruik verwijst gezindheid ook naar iemands houding ten opzichte van specifieke onderwerpen, zoals een religieuze gezindheid, een gezindheid tot samenwerking of een gezindheid tot onafhankelijkheid. Het begrip is breed en cultuurafhankelijk, en wordt vaak gebruikt in beschouwingen over persoonlijkheid en interpersoonlijke relaties.