geslachtsdimorfie

Geslachtsdimorfie, oftewel seksuele dimorfie, verwijst naar verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke individuen van dezelfde soort. Die verschillen kunnen in grootte, vorm, kleur of gedrag voorkomen en komen meestal voor in secundaire geslachtskenmerken zoals ornamenten, zang of gevechtsuitrusting. Primaire geslachtskenmerken (geslachtsorganen) vallen doorgaans buiten de dimensie van dimorfie.

De oorzaken liggen vaak in seksuele selectie en voortplantingsdruk. Seksuele selectie bevordert eigenschappen die de reproductie-kansen vergroten, zoals grotere mannetjes, gevechtsuitrusting, kleurige verenkleden of uitgebreide displays. Bij soorten met polygynie of sterke mannetjesconcurrentie zijn mannetjes vaak groter of beter uitgerust; in andere systemen kunnen vrouwtjes juist onderling verschillen tonen die relevant zijn voor partnerkeuze. Daarnaast kan ecologie een rol spelen: dimorfie gaat soms samen met differentiëren in niches of voedingsstrategieën tussen de seksen.

Voorbeelden zijn onder meer: mannelijke leeuwen met een manen, wat mogelijk prestige en bescherming uitstraalt; mannelijke pauwen met lange, kleurrijke staarten versus minder opvallende vrouwtjes; reeën en andere dieren met gewei bij de mannetjes; en diverse insecten zoals hoorns of grote kaken bij mannelijke kevers die duels om de partner fuseren.

In mensen komt geslachtsdimorfie voor, maar deze is relatief beperkt vergeleken met veel andere zoogdieren en vogels; er zijn variaties in grootte en secundaire kenmerken die cultureel en genetisch beïnvloed zijn. Dimorfie kan een indicatie zijn van de mate van seksuele selectie binnen een soort en heeft invloed op gedrag, ecologie en evolutie.