galwegtumoren

Galwegtumoren zijn tumoren die ontstaan in de galwegen (de buisvormige kanalen die gal afvoeren van lever en galblaas) en in de galblaas zelf. De groep omvat zowel goedaardige als kwaadaardige tumoren, maar in de kliniek zijn vooral de kwaadaardige galwegtumoren van belang. De belangrijkste maligne vorm is cholangiocarcinoom; ook galblaaskanker behoort tot deze groep.

Classificatie: cholangiocarcinomen worden onderverdeeld in intrahepatische tumoren (binnen de lever) en extrahepatische tumoren, die verder worden onderscheiden als perihilaire (hilar) cholangiocarcinoom en distal cholangiocarcinoom. Galblaaskanker en zeldzame tumoren van de ampulla van Vater behoren tot de bredere groep galwegtumoren.

Risicofactoren: chronische galwegontsteking zoals primair scleroserende cholangitis, infecties met leverwormen zoals Opisthorchis viverrini of Clonorchis sinensis, aangeborene galwegafwijkingen (choledochale cysten) en lang bestaande galstenen. Roken en obesitas zijn geassocieerd met sommige typen galwegtumoren. Het risico varieert per locatie en tumortype.

Kliniek: symptomen ontstaan vaak pas bij obstructie en kunnen geelzucht, donkere urine, bleke ontlasting, buikpijn, gewichtsverlies en jeuk omvatten. Systemische tekenen zoals koorts kunnen voorkomen bij ontsteking of complicaties.

Diagnostiek: beeldvorming met echografie, CT of MRI/MRCP geeft lokalisatie en resectabiliteit weer. Bloedonderzoek toont vaak een cholestatisch patroon; CA 19-9 kan verhoogd zijn. Bevestiging gebeurt meestal door weefselonderzoek verkregen via endoscopische of percutane technieken.

Behandeling: bij resectabele tumoren is chirurgie de hoeksteen (bij cholangiocarcinoom vaak complexe leverresectie met biliodigestieve reconstructie; bij galblaaskanker radicale cholecystectie). Niet-resectabele tumoren krijgen palliaire drainage en systemische therapie (bijvoorbeeld gemcitabine met cisplatine). Adjuvante therapie kan per geval worden toegepast.

Prognose: de vooruitzichten zijn afhankelijk van locatie en stadium; over het algemeen blijft de prognose beperkt vanwege late detectie. Na correcte resectie ligt de 5-jaars overleving vaak tussen de tientallen procenten en lager dan 40%, afhankelijk van factoren.