geelzucht

Geelzucht is een huid- en oogwitverkleuring die ontstaat door een verhoogd bilirubinegehalte in het bloed. Bilirubine is een afbraakproduct van hemoglobine uit rode bloedcellen en wordt normaal gesproken in de lever geconjugeerd en via gal uitgescheiden. Als dit proces verstoord raakt, hoopt bilirubine zich op in lichaamssappen en geeft het geel kleuring.

Oorzaken worden vaak onderverdeeld in prehepatisch, levergerelateerd en posthepatisch. Prehepatische oorzaken ontstaan door overmatige afbraak van rode bloedcellen of hemolyse, bijvoorbeeld bij bepaalde bloedziekten. Leveraandoeningen omvatten ontstekingen van de lever (zoals virale hepatitis), levercirrose, medicijnen of toxines die de lever beschadigen, en andere leverziekten die de bilirubineconjugatie verstoren. Posthepatische oorzaken zijn obstructies van de galwegen door galstenen, tumoren of ontstekingen, waardoor gal en bilirubine niet goed afgeschuimd kunnen worden.

Symptomen zijn geelverkleuring van huid en oogwit, donkere urine en blekere ontlasting, vaak vergezeld van jeuk, vermoeidheid of buikpijn. De diagnose berust op klinisch onderzoek en laboratoriumtests (totale en directe bilirubine, leverenzymen zoals AST, ALT, ALP en GGT), bloedbeeld en beeldvorming (wiegambarief, bijvoorbeeld echografie) om de oorzaak vast te stellen. In pasgeborenen komt fysiologische geelzucht veel voor; behandeling is meestal gericht op observatie of fototherapie.

Behandeling hangt af van de onderliggende oorzaak. Prehepatische oorzaken worden behandeld door het aanpakken van de oorzaak van de hemolyse. Leveraandoeningen vereisen behandeling gericht op leverfunctie en de onderliggende aandoening. Posthepatische oorzaken kunnen endoscopische of chirurgische verwijdering van de obstructie vereisen. De prognose varieert per oorzaak; tijdige behandeling verbetert de kans op herstel. Geelzucht is doorgaans een symptoom en geen op zichzelf staande ziekte.