figuurtaal

Figuurtaal is de verzamelnaam voor taalfiguren die niet letterlijk genomen worden. Het gaat om beeldspraak en andere vormen van figuurlijk taalgebruik die een extra betekenislaag geven aan wat er gezegd wordt. Figuurtaal wordt veel toegepast in poëzie, literaire proza en journalistiek, maar ook in alledaagse spreektaal. Het doel is vaak meer levendigheid, verbeeldingskracht of overtuigingskracht te creëren.

Tot de belangrijkste vormen van figuurtaal behoren metaforen, vergelijkingen, personificatie, metonymie en synedoche, naast processen zoals hyperbool en litotes. Een metafoor koppelt een begrip direct aan een andere, beeldende betekenis, bijvoorbeeld: “de wereld is een podium.” Een vergelijking maakt een vergelijking met een expliciet verband, zoals “hij werkte zo dapper als een leeuw.” Personificatie geeft levenswaardige kenmerken aan niet-levende zaken, bijvoorbeeld “de wind fluistert door de straat.” Metonymie vervangt een begrip door een verwant begrip, bijvoorbeeld “de kroon heeft gesproken” of “de pers heeft gemeld.” Synedoche gebruikt een deel om het geheel weer te geven, bijvoorbeeld “alle handen aan dek.” Hyperbool versterkt met overdreven uitdrukkingen, zoals “ik heb een miljoen kilometer gelopen.” Litotes geeft onderstelling of afronding door negatieve ontkenning, zoals “niet slecht.” Ironie en eufemismen behoren ook tot figuurlijk taalgebruik en kunnen verschillende literaire of retorische effecten bewerkstelligen.

Toepassingen van figuurtaal zijn breed. In literatuur en poëzie dient het om beelden en emoties op te roepen; in media en reclame kan het boodschappen memorabel en overtuigend maken; in politiek en debat kan figuurtaal helpen standpunten aangrijpender te formuleren of kritiek te verzachten. Het resultaat is een rijker en vaak effectiever taalgebruik.