evenwichtswaarde

Evenwichtswaarde is een term die in het Nederlands gebruikt wordt om de waarde aan te geven waarbij een systeem in balans verkeert onder zijn dynamiek. De precieze invulling verschilt per vakgebied, maar gemeenschappelijk is dat de evenwichtswaarde een stabiele toestand beschrijft die geldt zolang randvoorwaarden gelijk blijven.

In de economie verwijst de evenwichtswaarde meestal naar het marktequilibrium: de prijs en bijbehorende hoeveelheid waarbij vraag en aanbod in evenwicht zijn. De evenwichtsprijs (en de bijbehorende hoeveelheid) ontstaat waar de gevraagde en geleverde hoeveelheid gelijk zijn. Veranderingen in consumentengedrag, kosten of wet- en regelgeving verschuiven de vraag- of aanbodcurve, waardoor de evenwichtswaarde verandert.

In natuur- en scheikundige contexten spreekt men vaak van een chemisch of fysiek evenwicht: de in- en uitgaande processen verlopen met gelijke snelheid, waardoor concentraties of toestandwaarden constant blijven. De specifieke evenwichtswaarden hangen af van factoren zoals temperatuur en druk. In de mechanica kan men het balanspunt of het evenwichtspunt beschrijven als de toestand waarin krachten of momenten in evenwicht zijn.

In kansrekening en statistiek kan de evenwichtswaarde verwijzen naar een langetermijn- of steady-state resultaat. Bijvoorbeeld bij een Markov-keten is de stationaire verdeling een soort evenwichtsverdeling; de verwachte waarde van een functie onder deze verdeling noemt men de evenwichtswaarde van die functie. In modellen die convergeert naar een steady state is de waarde van de relevante grootheid de evenwichtswaarde.

Samenvattend is de evenwichtswaarde een breed toepasbaar concept voor de stabiele waarde van een systeem onder zijn dynamiek, met specifieke uitwerking per vakgebied.