eenzaam

Eenzaam is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord dat een subjectieve emotionele toestand beschrijft: het ervaren gemis aan zinvolle sociale verbindingen. Een persoon kan zich eenzaam voelen terwijl hij omringd is door anderen, of juist in periodes van isolatie moeite heeft met contact. Het zelfstandig naamwoord is eenzaamheid, de staat of ervaring van eenzaamheid. Een vaak gebruikte aanvulling is eenzaam wonen of eenzaam achterblijven. Het woord alleen verwijst naar feitelijk gebrek aan gezelschap, terwijl eenzaam de innerlijke beleving betreft.

Etymologie: het woord is afgeleid van een en het achtervoegsel -zaam, een vorm die een eigenschap of toestand aanduidt. Het is verwant aan het Duitse einsam, en heeft zich ontwikkeld als een beschrijving van een innerlijke toestand in tegenstelling tot louter fysieke isolatie.

Sociaal en gezondheidsmatig is eenzaamheid een erkend maatschappelijk en gezondheidsvraagstuk. Langdurige eenzaamheid kan samenhangen met depressie, angst, slaapproblemen en verslechtering van de lichamelijke gezondheid. Risicofactoren zijn leeftijd, gezondheidsproblemen, beperkte mobiliteit en zwakke sociale netwerken; beschermende factoren zijn sociale steun, regelmatige contacten, vrijwilligerswerk en deelname aan gemeenschapsactiviteiten.

Interventies richten zich op het vergroten van sociale connecties, het verbeteren van sociale vaardigheden en het bevorderen van inclusie. Voorbeelden zijn groepsactiviteiten, vrijwilligerswerk, buddy-programma's en toegankelijke geestelijke gezondheidszorg. In Nederland wordt eenzaamheid erkend als een publiek gezondheidsvraagstuk waarop gemeenten en zorgorganisaties specifieke initiatieven ontwikkelen, waaronder ontmoetingspunten, bel- en buddydiensten en preventieprogramma's.