contextsensitief

Contextsensitief is een term die verwijst naar verschijnsels of systemen waarvan de interpretatie, vorm of gedrag afhankelijk is van de omliggende context. In taalwetenschap en informatica wordt het gebruikt om aan te geven dat context van cruciaal belang kan zijn voor begrip en toepassing van regels. In de praktijk kan dit betekenen dat de betekenis van woorden of uitdrukkingen, of de wijze waarop een syntactische regel wordt toegepast, varieert afhankelijk van de spraak- of tekstopstelling en de bredere situatie.

In taalkunde beschrijft contextsensitiviteit fenomenen waarbij een element pas correct kan worden geïnterpreteerd wanneer de omgeving bekend is. Een veelgebruikt onderscheid is dat sommige grammatica's contextvrij zijn, terwijl contextgevoelige grammatica's (Type-1) productieregels toestaan die afhankelijk zijn van de nabijheid van symbolen, waardoor meer complexe constructies mogelijk zijn dan bij contextvrije grammatica's.

In de informatica en formele taalkunde maakt contextgevoelige taal deel uit van de Chomsky-hiërarchie (Type-1). Ze zijn krachtiger dan contextvrije talen en kunnen aspecten van natuurlijke talen modelleren en sommige programmeertaalconstructies beschrijven. Het lidmaatschap van contextgevoelige talen is decideerbaar, maar het parseren ervan vereist doorgaans meer rekentijd en geheugen dan bij contextvrije talen, wat praktische implicaties heeft voor compilers en toepassingen in natuurlijke taalverwerking.