amputaties

Amputaties zijn chirurgische ingrepen waarbij een ledemaat of een deel daarvan volledig wordt verwijderd. Het doel is pijnvrij functioneren, verwijdering van geïnfecteerd of niet te behandelen weefsel, of het verbeteren van de bloedcirculatie en kwaliteit van leven wanneer conservatieve behandelingen ontbreken. De ingreep kan acuut optreden na ernstig trauma of chronische aandoeningen en wordt vaak gevolgd door een periode van revalidatie en aanpassing aan een prothese.

Oorzaken en indicaties zijn onder meer diabetes met perifere neuropathie en vaatziekten, ernstige infecties of necrose, traumatisch letsel en kwaadaardige tumoren in ledematen. Amputatie kan ook noodzakelijk zijn na mislukte reconstructies of bij aanzienlijke pijn en functieverlies die met behoud van het ledemaat niet te verhelpen zijn.

Typen en hoogten omvatten onder meer transtibiale (onderbeen, onder de knie), transfemoraal (bovenbeen, boven de knie) en bij de armen transthoracale en transhumerale amputaties, evenals amputaties van vingers of tenen. Disarticulaties, waarbij een gewricht wordt losgemaakt, behoren eveneens tot de mogelijkheden. De keuze voor hoogte is afhankelijk van weefselkwaliteit, doorbloeding, functie en rehabilitatieperspectief.

Operatie en postoperatieve zorg richten zich op het voorkomen van complicaties en het vormen van de stump voor prothesetoepassing. Dit omvat wondzorg, drainage, compressie, spierafstemming en pijnpreventie. Revalidatie en prothesiologie vormen een kernonderdeel, met fysiotherapie, ergotherapie en diverse prothesen, waaronder traditionele, myoelectrische of geavanceerde systemen. Veel patiënten ervaren ook phantom-sensaties of pijn, die specifieke pijnmanagement en revalidatie vereisen.