Warmteeilandeffecten

Warmte-eilandeffecten, ook wel het urban heat island-effect genoemd, verwijzen naar het verschijnsel dat stedelijke gebieden aantoonbaar warmer zijn dan omliggende landelijke gebieden. Dit temperatuurverschil ontstaat door een combinatie van menselijke activiteiten en stedelijke inrichting.

Oorzaken: Stedelijke oppervlakken bestaan veel uit asfalt, beton en dakbedekkingen met lage albedo en hoge warmteopname, die overdag warmte vasthouden en ’s nachts langzaam afstaan. Verstedelijking vermindert verdamping doordat er minder groen is en door een belemmering van wind, waardoor warmte langer blijft hangen. Daarnaast komt extra warmte vrij door verkeer, industrie en gebouwgebonden warmteafgifte.

Kenmerken: Het temperatuurverschil is meestal groter op warme dagen en vooral duidelijk ’s nachts. Het effect komt vaker voor in dichtbebouwde gebieden met hoge bouwmassa en weinig groen. Klimaatverandering kan het optreden verergeren door vaker en langer aanhoudende hittegolven.

Gevolgen: Verhoogde kans op hitte-stress bij inwoners, met name oudere en kwetsbare mensen. Toegenomen energievraag voor koeling en mogelijk verslechterde luchtkwaliteit en gezondheidseffecten.

Waarneming en meting: Het fenomeen wordt vastgesteld met stedelijke en landelijke temperatuurmetingen, sensornetwerken en satellietmetingen van landoppervlaktetemperatuur. Modellen helpen de bijdrage van verschillende oorzaken te onderscheiden.

Mitigatie: Strategieën richten zich op vergroening en koelte in de stad (groene daken en muren, stedelijke bomen, waterpartijen), het toepassen van reflectieve bestrating en daken, en betere stedelijke planning om windcirculatie en schaduw te bevorderen. Vermindering van energievraag en een duurzamer gebouwenbeleid dragen bij aan het terugdringen van het effect.