Veiligeheidsfuncties

Veiligeheidsfuncties zijn functies in een apparaat of proces die bedoeld zijn om letsel of schade te voorkomen. Ze vormen het deel van een veiligheidssysteem dat gevaarlijke situaties detecteert en leidt tot het stoppen, beperken of controleren van die situatie zodat mensen en omgeving beschermd blijven. Deze functies kunnen actief optreden zodra een hazard wordt gedetecteerd en zijn bedoeld om snel en betrouwbaar te handelen, zelfs bij storingen in andere onderdelen van het systeem.

Veiligeheidsfuncties kunnen onderverdeeld worden in beschermende functies en veiligheid-gerelateerde besturingsfuncties. Beschermende functies richten zich op het voorkomen van gevaar, bijvoorbeeld door noodstop, veiligheidsafscherming, interlocks en veiligheidshekken. Veiligheidsgerelateerde besturingsfuncties omvatten de besturing en diagnose van deze functies, zoals veiligheidssensoren, veiligheidsrelais en veiligheidsrele-besturingssystemen (bijv. veiligheidsschakelaars en veiligheids-PLC's). Het doel is om de kans op falen te verminderen en bij falen een veilig toestand te garanderen.

Bij de ontwikkeling en beoordeling van veiligeheidsfuncties spelen normen en classificaties een belangrijke rol. Belangrijke normen zijn onder meer EN ISO 13849-1 (veiligheidsgerelateerde delen van besturingssystemen), IEC 62061 en ISO 13849-2, evenals ISO 61508 voor functionele veiligheid. Hiermee worden prestatieniveaus (PL) en veiligheidsintegriteitsniveaus (SIL) toegekend, die indiceren hoe betrouwbaar een functie is in relatie tot de risico’s. Periodiek testen, onderhoud en monitoring zijn essentieel om de prestaties op peil te houden.

Bij ontwerp en onderhoud is risicobeoordeling cruciaal: identificeer gevaren, ken geschikte veiligeheidsfuncties toe, implementeer redundantie waar nodig en zorg voor routinecontrole en onderhoud om technische storingen tijdig te detecteren en te corrigeren. Voorbeelden zijn noodstopknoppen, veiligheidsafschermingen, veiligheidslichtgordijnen en beveiligde deursluitingen.