Tijdreferenties

Tijdreferenties zijn aanduidingen in taal en data die aangeven wanneer gebeurtenissen of toestanden zich voordoen. Ze helpen bij het plaatsen van handelingen in de tijd en kunnen expliciet zijn (een datum of kloktijd) of impliciet (het heden of het verleden). Tijdreferenties komen voor in gesproken en geschreven taal en in digitale systemen.

In taalkunde onderscheiden onderzoekers verschillende typen tijdreferenties: absolute tijdreferenties zoals een specifieke datum en tijd (12 maart 2023, 15:00 uur); relatieve tijdreferenties zoals vandaag, gisteren of over twee weken; en deictische referenties zoals nu, toen ik dit zei, in relatie tot het spreekmoment. Tijdaanduidingen kunnen ook duur of herhaling aangeven, bijvoorbeeld drie dagen of elke maandag. Tijdreferenties koppelen aan werkwoordstijden en aspect en dragen zo bij aan de temporele interpretatie van zinnen.

Voor automatisering en annotatie in de informatica bestaan standaarden en systemen. ISO 8601 beschrijft een gestandaardiseerde notatie voor datum en tijd. In natuurlijke taalverwerking worden temporale expressies gelabeld met systemen zoals TIMEX/TIMEX3 en TimeML, en worden competities als TempEval gehouden om algoritmen te evalueren die tijdsuitdrukkingen herkennen en interpreteren. In databanken kunnen temporale referenties betrekking hebben op valid-time en transaction-time, waarmee tijdsverloop wordt vastgelegd.

Toepassingen van tijdreferenties bevinden zich onder meer in journalistiek, agenda- en planningsystemen, historisch onderzoek en data-analyse. Belangrijke uitdagingen zijn ambiguïteit en variatie tussen talen en culturen in de wijze waarop tijd wordt uitgedrukt, evenals de behoefte aan consistente representaties zodat tijdreeksen en gebeurtenissen correct kunnen worden geanalyseerd en vergeleken.