Terugvalpreventie

Terugvalpreventie is een gestructureerde benadering gericht op het voorkomen van terugval bij mensen die herstelt zijn van een verslaving, een psychiatrische aandoening of een chronische aandoening. Het doel is om vroegtijdig signalen van terugval te herkennen en tijdig copingstrategieën toe te passen, zodat herstel op lange termijn behouden blijft. Terugvalpreventie wordt toegepast in verslavingszorg, geestelijke gezondheidszorg en bij medische aandoeningen waar terugval in gedrag of symptomen een risico vormt.

Belangrijke onderdelen zijn onder meer: identificatie van terugvalrisico's en triggers (zoals stress, sociale druk, negatieve emoties of ontwenningsverschijnselen); ontwikkeling van een persoonlijk terugvalpreventieplan; training in copingvaardigheden (zoals probleemoplossing, cognitieve herstructurering en ontspanningstechnieken); zelfmonitoring van signalen, verlangens en gedrag; en een stevig netwerk van ondersteuning (familie, vrienden, zorgprofessionals). Een plan kan ook stappen omvatten voor contact met hulpverleners en momenten van professionele ondersteuning bij verhoogd risico.

Effectieve terugvalpreventie maakt vaak gebruik van evidence-based methoden zoals cognitieve gedragstherapie, motiverende gespreksvoering en/of medicatie-ondersteunde behandeling, afhankelijk van de aandoening. Regelmatige follow-up, nazorg en herziening van het plan zijn belangrijk, evenals de inzet van digitale tools en zelfhulpnetwerken. Hoewel terugval een mogelijk onderdeel van herstel is, richt terugvalpreventie zich op het minimaliseren van schade en het bevorderen van blijvend herstel.