Tapwortelstelsels

Tapwortelstelsels zijn een type wortelstelsel bij planten waarin één dominante hoofdwortel zich ontwikkelt tot de tapwortel. Deze wortel groeit meestal dieper de bodem in en dient als belangrijkste anker en opslagorgaan. Aan de hoofdwortel raken zijwortels gebonden die zich langs de wortelhals ontwikkelen en helpen bij de opname van water en nutriënten. Het stelsel komt vooral voor bij veel eudicotylen en is minder gebruikelijk bij monocotylen, die doorgaans geen duidelijke hoofdwortel hebben en eerder een fijn, verspreid wortelnetwerk vormen.

Ontwikkeling gebeurt uit de radikel bij kieming: de tapwortel groeit verticaal door en vormt laterale wortels uit het pericycle. De wortelcap beschermt het apicale meristeem terwijl de wortel zich uitbreidt. Bij opslaggewassen kan de tapwortel verdikken en koolhydraten opslaan als zetmeel of suikers.

Ecologisch en agronomisch spelen tapwortelstelsels een rol bij droogtetolerantie en bodembedekking, omdat diepere wortels water kunnen opnemen tijdens perioden van droogte en zo de plant stabiliseren. In landbouwcontexten leveren opslagtapwortels zoals bij wortelgewassen voedselopslag en economische waarde op. Voorbeelden van gewassen met een uitgesproken tapwortel zijn wortel (Daucus carota), pastinaak en biet, waarbij de hoofddi belang ligt op opslag en duurzaamheid.

Variaties bestaan in lengte en dikte: sommige planten ontwikkelen een diepe, robuuste tapwortel, terwijl anderen een kortere of minder prominente hoofdwortel behouden of ontwikkelen tot een meer verspreid wortelnetwerk naarmate de plant ouder wordt.