Systeemverschijnselen

Systeemverschijnselen, ook wel systemische verschijnselen genoemd, zijn verschijnselen die het hele lichaam of meerdere organen betrokken kunnen raken. Ze ontstaan bij ziekten die invloed hebben op het geheel, zoals infecties, ontstekingen, maligniteiten of metabole storingen. Systeemverschijnselen staan vaak tegenover lokale verschijnselen, die beperkt blijven tot één orgaan of gebied.

Veelvoorkomende systeemverschijnselen zijn koorts, nachtzweten, gewichtsverlies, malaise en vermoeidheid. Ook verlies van eetlust, myalgie en artralgie komen vaak voor. Verder kan men algemene zwakte ervaren en soms een versnelde hartslag. Deze verschijnselen wijzen op een onderliggende aandoening maar geven meestal geen specifieke lokalisatie.

Oorzaken en mechanisme: systeemverschijnselen ontstaan meestal door systemische ontstekingsreacties die door cytokinen zoals IL-1, IL-6 en TNF-α worden aangestuurd. Ze komen voor bij infecties, auto-immuunziekten en kanker, maar ook bij metabole of endocriene aandoeningen. De verschijnselen kunnen tijdelijk of chronisch zijn en variëren in ernst.

Diagnose en management: de evaluatie richt zich op het achterhalen van de oorzaak en het beoordelen van ziekteactiviteit. Dit omvat anamnese, lichamelijk onderzoek en basale laboratoriumtests (zoals CRP of BSE, bloedbeeld, lever- en nierfuncties). Soms zijn beeldvorming of microbiologische onderzoeken nodig. Behandeling is gericht op de onderliggende aandoening, met aanvullende symptomatische zorg.

Prognose en waarschuwingssignalen: bij sommige aandoeningen kunnen systeemverschijnselen wijzen op ernstige ziekten (bijv. B-symptomen bij lymfoom of sepsis). Tijdige herkenning en verwijzing zijn belangrijk voor een goede uitkomst.