Systeemtheoriecontexten

Systeemtheoriecontexten verwijzen naar de uiteenlopende domeinen en omstandigheden waarin systeemtheorie wordt toegepast en waarmee het gedrag van systemen wordt begrepen. Contexten bepalen de grenzen van een systeem, de omgeving waaruit het interactie heeft en de soorten relaties tussen onderdelen. In de systeemtheorie worden vaak onderscheid gemaakt tussen open en gesloten systemen, en tussen eenvoudige verklaringen en complexiteitgerichte benaderingen die rekening houden met feedback, adaptatie en emergente eigenschappen.

Typische contexten zijn onder meer organisatorische systemen (bedrijven en overheden), sociale systemen (netwerken van personen en organisaties), economische systemen (markten en waardeketens), technologische en infrastructuursystemen (netwerken, productieprocessen), biologische en medische systemen (cellulaire netwerken, fysiologische processen) en ecologische systemen (ecosystemen en natuurlijke hulpbronnen). Daarnaast komen culturele, educatieve en milieu-gerelateerde contexten voor. Deze variëteit aan contexten brengt verschillende doelen, grenzen en actoren met zich mee.

Methodologisch sturen contexten de keuze voor modellen en analysemethoden. Open, interactie-rijke contexten lenen zich bij voorkeur voor dynamische benaderingen zoals systeems dynamica, causal loop-diagrammen en agent-based modellering, terwijl gesloten, meer lineaire contexten soms volstaan met traditionele mechanistische modellen. In toepassing helpen systeemtheoriecontexten bij ontwerp, evaluatie en beleidsvorming door aandacht te vragen voor grenzen, stakeholderbelangen, feedbackmechanismen en de mogelijkheid van emergente uitkomsten.