Systeemisysteem

Systeemisysteem is een term die voorkomt in systemenengineering en verwante vakgebieden om een hoger orde complex aan te duiden, dat bestaat uit meerdere onderling samenwerkende systemen. Het geheel vertoont eigenschappen die geen enkel onderdeel op zichzelf heeft, zoals emergente functionaliteit, robuuste interoperabiliteit en gedecentraliseerde autonomie.

Etymologisch is de term opgebouwd uit de woorden systeem en systeem, bedoeld om het meta-niveau aan te geven waarin systemen elkaar aanvullen en besturen. Het is geen officiële standaardterm, maar komt voor in discussies over systeem-van-systeemachtige constructies.

Belangrijke kenmerken zijn onder meer autonomie van componenten, interoperabiliteit, netwerkachtige koppelingen, governance op zowel centraal als decentraal niveau, en het vermogen tot emergent gedrag bij samenwerking. Ontwerpen vereist continue sensing, adaptatie en lifecycle-management, evenals expliciete afspraken over standaarden en gegevensuitwisseling.

Toepassingsgebieden omvatten defensie en veiligheid, transport en logistiek, energie-infrastructuren zoals smart grids, ICT-infrastructuren en slimme steden. Voorbeelden zijn luchtverkeersleiding, geïntegreerde transportnetwerken en grootschalige Industriële automatisering. Dergelijke projecten vragen om coördinatie tussen autonome subsystemen en korte iteraties in integratie.

Uitdagingen omvatten toenemende complexiteit, compatibiliteit en beveiliging, privacy, data-integratie en evolutie van vereisten. Governance, afhankelijkheden tussen componenten en kosten van integratie zijn kenmerkend voor systeemisystemen en vereisen strategische planning.

Zie ook systeemtheorie, cybernetica, systeemdenken, systeem-van-systeem en enterprise architecture.