Starlingkrachten

Starlingkrachten is een fundamenteel concept in de fysiologie dat de regulatie van vochtverplaatsing tussen bloedvaten en weefsels beschrijft. Ze bepalen hoe vloeistof door capillaire wanden stroomt en welke factoren ervoor zorgen dat vocht in de weefsels blijft of terug in het bloed wordt getrokken.

De belangrijkste krachten zijn de capillaire hydrostatische druk, de interstitiële hydrostatische druk, de plasma-osmotische (colloïd) druk en de interstitiële osmotische druk. De capillaire hydrostatische druk (P cap) duwt vloeistof uit het bloed naar de interstitiële ruimte, met een hogere waarde aan de arteriële kant en een lagere aan de venulaire kant. De interstitiële hydrostatische druk (P int) werkt tegen deze beweging. De plasma-osmotische druk (π cap) wordt veroorzaakt door plasma-eiwitten en trekt vloeistof terug in het bloedbaan. De interstitiële osmotische druk (π int) trekt vloeistof uit het bloed naar de interstitie. De mate waarin deze drukverschillen vloeistof doorgang toestaat, wordt mede bepaald door de membraanpermeabiliteit en de reflectiecoëfficiënt σ.

De netto filtratie-praktische maatregel is de netto filtratiedebiet (NFP), die kan worden uitgedrukt als NFP ≈ (P cap - P int) - σ(π cap - π int). In de capillairen leidt dit principe doorgaans tot filtratie aan het arteriële uiteinde en reabsorptie aan het venuleuze uiteinde, terwijl de netto hoeveelheid ultrapassing door de capillairwand meestal klein is en het overtollige vocht via het lymfatisch systeem wordt teruggevoerd.

Verstoringen van Starlingkrachten kunnen leiden tot oedemen: verhoogde capillaire hydrostatische druk (bijv. hartfalen), verlaagde plasma-oncoticiteit (bijv. hypoalbuminemie), toegenomen capillaire permeabiliteit (ontsteking) of remming van lymfatische afvoer.