Spreekangst

Spreekangst is een vorm van angst die optreedt bij het spreken in het openbaar of in situaties waarin men beoordeeld kan worden. Het kan variëren van milde spanning tot paniekaanvallen en vermijding van spreekgelegenheden. Het is een relatief veelvoorkomend verschijnsel in onderwijs en werk.

Oorzaken van spreekangst zijn divers en omvatten genetische en biologische factoren, leerervaringen uit het verleden en cognitieve processen zoals negatieve automatische gedachten en catastrophiseren. Sociale evaluatie en de verwachting van afkeuring door anderen spelen een belangrijke rol. Een combinatie van deze factoren kan leiden tot verhoogde angst bij spreeksituaties.

Symptomen bestaan uit lichamelijke reacties (snelle hartslag, zweten, trillen, droge mond), cognitieve druk (negatieve gedachten, het gevoel te falen) en gedragsmatige signalen zoals ontwijking, uitstel of vermijding van presentaties. De angst kan leiden tot beperkingen in studie, werk en sociale activiteiten en beïnvloedt de kwaliteit van leven.

Behandeling en coping: cognitieve gedragstherapie met blootstelling is een kernbehandeling, vaak aangevuld met ademhaling- en ontspanningstechnieken en sociale-vaardigheidstraining. Mindfulness en acceptatie- en commitmenttherapie kunnen ook helpen. Bij ernstige gevallen kunnen medicatie zoals selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's) worden overwogen, en bij performance-angst kortdurend bèta-blockers voor specifieke optredens. Praktische tips omvatten grondige voorbereiding, gestructureerde oefening, en het opbouwen van ervaringen via veilige, gefaseerde proeven.

Diagnose en onderscheid: spreekangst valt in veel gevallen onder sociale angststoornis (sociale anxiostoornis), met een performance-only subtype wanneer de angst vooral bij presentaties optreedt. Raadpleeg een professional bij aanhoudende versteuring.