Schubbenstructuur

Schubbenstructuur is een term uit de biologie die verwijst naar de morfologie, samenstelling en organisatie van schubben of schubbenachtige bedekking op de huid van verschillende organismen. In brede zin beschrijven wetenschappers hoe de schubben zich vormen, hoe ze zijn opgebouwd en hoe ze met elkaar overlappen over het oppervlak van de huid.

Bij vissen variëren de schubben in opbouw en structuur. Sommige groepen hebben placoid-schubben, terwijl andere typen schubben kennen die cycloïd of ctinoïde genoemd worden. Bij reptielen en veel amfibieën bestaan de schubben uit keratine en vormen ze een beschermende huidlaag die bij groei meegroeit. De oppervlakte van schubben kan glad, ruw of geornamenteerd zijn en vertoont vaak tekenen van groei en slijtage. Fossiele vormen laten soms botachtige of dentine-achtige elementen zien, wat duidt op een grotere variatie in chemische samenstelling en functie.

De functies van schubbenstructuur zijn bescherming tegen mechanische schade en uitdroging, en bij dieren met een waterige of luchtige omgeving ook hydrodynamische of camouflagevoordelen. De ontwikkeling van schubben vindt plaats tijdens embryogenese en laat onderling aanzienlijke variatie zien tussen soortgroepen en tussen lichaamsdelen.

In wetenschappelijk onderzoek worden de micro- en ultrastructuur van schubben bestudeerd met microscopie en imaging-technieken. Die details leveren belangrijke informatie op voor taxonomie en fylogenie, en helpen bij de interpretatie van fossiele resten alsmede bij het begrijpen van huidgerelateerde aanpassingen en ecologie bij moderne soorten.