Schaalmarkeringen

Schaalmarkeringen zijn markeringen op een meetinstrument, op kaarten en op grafieken die de relatie aangeven tussen een gemeten waarde en de bijbehorende werkelijke maat. Ze bestaan meestal uit korte lijnen of cijfers en dienen om aflezing mogelijk en nauwkeurig te maken. De markeringen kunnen voorkomen op verschillende schaaltypen, van metingen in het dagelijks leven tot wetenschappelijke en cartografische toepassingen.

Op meetinstrumenten zoals linialen, meetbanden en schuiven meetgereedschappen komen meestal hoofdmarkeringen voor elk meetpunt en tussenmarkeringen voor tussenliggende eenheden. In metrische systemen zijn dat vaak centimetermarkeringen met millimeters als tussenmarkering; in sommige instrumenten kan ook een vernierschaal aanwezig zijn, waardoor een extra decimalenprecisie mogelijk is. De markeringen variëren in lengte, kleur en contrast om leesbaarheid onder verschillende lichtomstandigheden te verbeteren.

Op kaarten en in kaartenlijnen wordt schaal aangegeven als verhoudingsgetal (bijv. 1:50 000) of als een schaalbalk. De schaalbar laat een grafische representatie zien van de afstand op de kaart ten opzichte van de werkelijkheid. In grafieken en diagrammen verschijnen asmarkeringen, vaak in combinatie met cijfers, die de waarden langs elke as aangeven en helpen bij de interpretatie van trends en verhoudingen.

Het doel van schaalsymbolen is nauwkeurige en consistente aflezing mogelijk maken. Bij gebruik is het belangrijk de eenheden te controleren, de leeslijn zo precies mogelijk te bepalen en last digits schatten. Slijtage, slijtage van markeringen of verkeerde kalibratie kan de leesnauwkeurigheid beïnvloeden en vereist periodieke controle.