Samplekwaliteit

Samplekwaliteit verwijst naar de mate waarin een monster of dataset representatief is en geschikt voor de analyse waarvoor het bedoeld is. Het omvat zowel de intrinsieke eigenschappen van het monster (zoals integriteit, zuiverheid en stabiliteit) als externe omstandigheden (zoals opslag, transport en labeling) die de analyseresultaten kunnen beïnvloeden. In data- en onderzoekscontext bepaalt de samplekwaliteit mede de betrouwbaarheid en validiteit van conclusies.

In statistisch onderzoek en monitoring draait goede samplekwaliteit om representativiteit van de steekproef, voldoende steekproefomvang en het minimaliseren van bias en ruis. Een slechte steekproef kan leiden tot vertekening, verlies van statistische power en onbetrouwbare conclusies. In laboratoriumomgevingen staat kwaliteitsbeheer vaak centraal bij de pre-analytische fase: monstername, preservatie, transport, opslagtemperatuur, contaminatiepreventie en traceerbaarheid.

Factoren die de kwaliteit beïnvloeden zijn onder meer de steekproefontwerp, procedures voor monstername en handling, de tijd tussen afname en analyse, en de gebruikte opslagmethoden. Voor specifieke analyses spelen ook kenmerken zoals integriteit en zuiverheid van de analyseproef (bijv. RNA/DNA-integriteit, chemische zuiverheid) een rol. Kwaliteitsborging (QA/QC), inclusief controlemonsters, replicaten, referentiematerialen en duidelijke criteria voor acceptatie, helpen om de onzekerheid te beperken.

Gevolgen van lage samplekwaliteit kunnen onder meer vertekening, onnauwkeurige metingen, verminderde reproduceerbaarheid en misleidende conclusies zijn. Verbeteringen bestaan uit duidelijke SOP’s, training, robuuste opslag- en transportprocedures, documentatie van het proces en traceerbaarheid van monsters.