Reproduceerbaarheidsmetingen

Reproduceerbaarheidsmetingen is het vakgebied dat zich bezighoudt met het beoordelen van de mate waarin meetresultaten of onderzoeksuitkomsten onder verschillende omstandigheden hetzelfde blijven. In de praktijk wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen repeatability en reproducibility. Repeatability (herhaalbaarheid) verwijst naar consistente metingen wanneer dezelfde operator met dezelfde apparatuur onder vergelijkbare omstandigheden herhaald meet, terwijl reproducibility (reproduceerbaarheid) gaat over consistente uitkomsten wanneer metingen worden uitgevoerd door verschillende operators, op verschillende locaties of met verschillende apparatuur.

Methoeden en ontwerp. Een gangbare aanpak is het uitvoeren van een gefactoriseerd meetontwerp of een cross-classified model om variatiebronnen toe te wijzen aan objecten (te meten standaarden), operators, meetapparatuur en meetfouten. In productiecontext wordt vaak Gage R&R gebruikt (gage repeatability and reproducibility) om de bijdrage van instrumenten en menselijke factoren aan de totale meetvariatie te kwantificeren. Statistische analyse omvat ANOVA-achtige modellen en het schatten van variantiecomponenten.

Maatstaven en standaarden. Veelgebruikte statistische maten zijn de intraclass correlatiecoëfficiënt (ICC), concordance correlation coefficient, variantiecoëfficiënt (CV) en Bland-Altman analyse voor naast elkaar liggende metingen. Internationale normen bieden richtlijnen voor nauwkeurigheid en precisie van meetmethoden, zoals ISO 5725 (nauwkeurigheid en reproduceerbaarheid) en gerelateerde delen; ISO/IEC 17025 beschrijft vereisten voor laboratoriumvalidatie en meting.

Toepassingen en uitdagingen. Reproduceerbaarheidsmetingen spelen een cruciale rol in wetenschappelijk onderzoek, klinische laboratoria en industriële productie, waar variatie tussen locaties, mensen en apparaten de validiteit van resultaten beïnvloedt. Uitdagingen zijn onder meer calibratie, omgevingsfactoren, monstervariatie en gegevensverwerking.