Procesvariaties

Procesvariaties zijn afwijkingen in de uitkomsten van een proces ten opzichte van een gewenste waarde of specificatie. Ze ontstaan bij vrijwel elk proces en kunnen leiden tot inconsistenties in kwaliteit, levertijden en kosten. Variatie kan natuurlijk voorkomen en onvermijdelijk zijn, maar ook het gevolg zijn van specifieke oorzaken; het onderscheiden van deze twee typen helpt bij verbetering.

De belangrijkste typen variatie zijn algemene (of gemeenschappelijke) variatie en speciale (of toe te wijzen) variatie. Algemene variatie is inherent aan het proces en is stabiel en voorspelbaar over tijd; ze ontstaat door meerdere kleine, onderling samenwerkende factoren. Speciale variatie is toe te wijzen aan specifieke oorzaken, zoals een defecte machine, fout in materiaal, een afwijkende werkinstructie of menselijke fout. Het identificeren en verwijderen van speciale oorzaken is essentieel om processen op lange termijn te verbeteren.

Metingen en analyse spelen een sleutelrol bij procesvariatie. Statistische procescontrole (SPC) gebruikt controlekaarten en trendanalyse om afwijkingen vroeg te signaleren. Processen worden beoordeeld op stabiliteit en capaciteit; veelgebruikte maatstaven zijn Cp en Cpk, die aangeven hoe ruim de specificaties liggen ten opzichte van de variatie. Doordat variatie voortdurend aan veranderingen onderhevig is, blijven monitoring en regelmatig onderhoud belangrijk.

Praktische aanpakken omvatten standaardisatie van werkinstructies, preventief onderhoud, training, DoE (design of experiments) voor het identificeren van factoren die variatie beïnvloeden en Six Sigma-methoden om variatie te verminderen. Het doel is minder defecten en een voorspelbaarder, betrouwbaarder proces.