Polyacrylzuur

Polyacrylzuur, in het Engels polyacrylic acid (PAA), is een synthetisch polymeer opgebouwd uit herhalende acrylzuur-eenheden. Door de aanwezigheid van carboxylgroepen is het een zwak polyelektrolyt: bij lage pH is het minder geïoniseerd en minder oplosbaar, terwijl bij hoger pH het in natrium- of kaliumpolyacrylaat oplost.

Synthetisch wordt polyacrylzuur bereikt door vrije-radicaalpolymerisatie van acrylzuur of zijn zouten, vaak in aanwezigheid van een crosslinker. Daardoor ontstaan ook netwerken (polyacrylaten) die als superabsorberende polymeren worden gebruikt.

Vormen en eigenschappen: er bestaan homopolymers van acrylzuur en copolymeren met andere monomeren. De molecuulmassa is doorgaans hoog. De aanwezigheid van carboxylgroepen geeft een sterk anionisch karakter en een hoge waterbindende capaciteit. De oplosbaarheid en viscositeit zijn afhankelijk van de pH en van eventuele neutralisatie met natrium- of kaliumzout.

Toepassingen: polyacrylzuur en polyacrylaten worden veel toegepast als verdikkings- en stabilisatie- middelen in reinigingsmiddelen, cosmetica en verzorgingsproducten; als dispersanten en bindmiddelen in papier-, textiel- en coatingindustrie; als flocculanten in waterbehandeling. Door crosslinking ontstaan superabsorberende materialen die een belangrijke rol spelen in incontinentieproducten en luiers.

Veiligheid en milieu: over het algemeen vertonen polyacrylzuurpolymeren een lage acute toxiciteit, maar kunnen ze huid- of oogirritatie veroorzaken. Residuen van acrylamide in sommige polymeren kunnen een zorgpunt zijn; afbraak en persistente effecten hangen af van vorm en milieuomstandigheden.