Pigmenten

Pigmenten zijn vaste, niet-oplosbare kleurstoffen die kleur geven aan materialen. In tegenstelling tot kleurstoffen blijven pigmenten als fijn poeder in een drager of bindmiddel verdeeld. De kleur ontstaat doordat deeltjes licht absorberen en reflecteren; de uiteindelijke toon hangt af van het type pigment, de fijnheid van de verdeling en de aard van het bindmiddel.

Pigmenten worden doorgaans onderverdeeld in anorganische en organische soorten. Anorganische pigmenten omvatten oxiden, sulfiden en carbonaten zoals ijzeroxiden (rood en geel) en titaandioxide (wit). Organische pigmenten zijn vaak synthetisch, zoals phthalocyanine- en quinacridonpigmenten, maar ook natuurlijke pigmenten uit mineralen of planten. Bij de keuze spelen factoren als dekking, lichtechtheid en milieu-impact een rol; sommige pigmenten (bijvoorbeeld cadmium- of chromaatverbindingen) zijn giftig of streng gereguleerd.

Belangrijke eigenschappen van pigmenten zijn dekking (opaciteit) en tintkracht, transparantie versus dekkingsvermogen, lichtechtheid (weerstand tegen verkleuring bij licht) en chemische stabiliteit. De dispersioneigenschappen, zoals fijnheid en dispersion met bindmiddelen, bepalen hoe een pigment zich in verf, drukinkten, kunststof of cosmetica gedraagt. Ook de mogelijkheid tot menging met andere pigmenten speelt een rol.

Toepassingen: schilderkunst, drukwerk, plastics, coatings, textiel en cosmetica. In elk toepassingsgebied bepalen eigenschappen zoals kleurtemperatuur, doordringing en duurzaamheid de geschiktheid. Fabrikanten kiezen pigmenten op basis van lichtvastheid, dekking, gezondheid en milieu-impact, evenals kosten en beschikbaarheid.

Historisch beeld: vroege pigmenten bestonden uit aardkleuren zoals oker en koolstofzwart; later kwamen minerale pigmenten en ultramarijn. De moderne tijd bracht synthetische pigmenten, met verbeterde stabiliteit en bereik. Regelgeving omtrent giftige metalen en milieueisen beïnvloedt productie en gebruik van pigmenten.