Opslagproteïnen

Opslagproteïnen zijn eiwitten die in plantzaden dienen als reservevoedsel voor de kieming. Ze leveren stikstof en koolstof aan de jonge plant totdat fotosynthese mogelijk is. In zaden worden ze opgeslagen in reserveweefsels zoals het endosperm of de cotyledonen en komen ze vaak voor in grote hoeveelheden in eiwitlichaampjes of proteïnelichaampjes.

De opslagproteïnen worden klassiek onderverdeeld in drie hoofdgroepen: albumines (wateroplosbaar), globulines (zoutoplosbaar) en prolaminen (alcoholoplosbaar). Prolamines komen veel voor in granen en omvatten gluteninen en gliadinen, die samen een belangrijk deel van de gluten vormen. Globulines omvatten onder andere 11S- en 7S-globulines, zoals leguminënen en vicilinen, die veel voorkomen in peulvruchten zoals soja en bonen. Voorbeelden van bekende opslagproteïnen zijn glycinin (11S) en beta-conglycinin (7S) in soja, en glutenin en gliadin in tarwe.

Synthetisatie en opslag vinden plaats tijdens de zaadontwikkeling. De eiwitten worden geproduceerd op de ribosomen in zaadcellen en gericht naar het endoplasmatisch reticulum, waarna ze worden opgeslagen in vacuolen als proteïnelichaampjes. Deze opslag biedt een interne voedselvoorraad die later door de kiem kan worden benut tijdens ontkieming en vroege groei.

In voeding en gezondheid spelen opslagproteïnen een centrale rol. Ze leveren essentiële aminozuren, maar kunnen ook allergenen vormen. Gluten—een combinatie van gluteninen en gliadinen in tarwe—is een belangrijke voedselallergie en bij sommige mensen een trigger voor aandoeningen zoals coeliakie. Sommige opslagproteïnen uit andere planten kunnen eveneens allergische reacties veroorzaken. In de landbouw en voeding worden SSPs bestudeerd om voedselsamenstelling, textuur en allergeniteit te begrijpen en eventueel te verbeteren.